ญาติผู้น้องของผมคนหนึ่ง เป็นลูกของลุง ทำงานเป็นอาจารย์อยู่มหาวิทยาลัย อายุ 40 กว่าปี ไม่เคยรู้ตัวมาก่อนว่าเป็นโรคอะไร เพราะไม่ค่อยได้ตรวจร่างกาย วันหนึ่งก็เกิดเรื่อง คือหมดสติ มีอ่อนแรงของข้างหนึ่งไป ตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ของสมองพบว่ามีเลือดฝอยแตกในสมอง มีเลือดออกมามาก ต้องทำการรักษาโดยการผ่าตัด และสาเหตุคงมาจากความดันโลหิตสูง สอบถามประวัติดูก็มีคนเล่าให้ฟังว่า ปกติก็ไปตรวจความดัน ซึ่งก็อยู่ประมาณ 140/90 เขาก็บอกว่าสบายดี ซึ่งความจริงแล้วความดันโลหิต 140/90 นี้ถือว่าเป็นค่าปกติที่อยู่สูงมากเกือบจะผิดปกติแล้ว พวกนี้ถ้าไม่ควบคุมให้ดี ก็อาจจะเกิดปัญหาแบบญาติผู้น้องของผมได้

           อยากเตือนท่านผู้อ่านบทความนี้ไว้ให้ดีว่า ถ้าความดันตัวบน (Systolic) เกิน 140 และความดันตัวล่าง (Diastolic) เกิน 90 ให้ระวังตัวเองไว้ให้ดีว่า มีโอกาสจะเป็นความดันโลหิตสูงมากเลย ต้องออกกำลังกาย ลดอาหารเค็มๆ และเหล้าบุหรี่ต้องเลิก ลดน้ำหนักจึงจะควบคุมความดันได้

             มีท่านผู้อ่านหลายท่านโทรศัพท์มาถามผมเกี่ยวกับเรื่องความดันโลหิตสูง ผมขออนุญาตเล่าให้ฟังอีกครั้งหนึ่งว่า ถ้าเราวัดความดันโลหิตของเราแล้วมีค่าเกิน 140/90 ก็ถือว่าเป็นโรคความดันโลหิตสูงทั้งนั้น และถ้าทิ้งไว้ก็จะเป็นอันตรายต่อไปในอนาคตอย่างแน่นอน ปัญหาคือ ความดันโลหิตที่ว่านี้ ของแต่ละคน วัดในแต่ละเวลาก็จะไม่เท่ากัน ดังนั้นค่าความดันโลหิตเวลาที่เราจะใช้วัด ควรจะเป็นเวลาตอนเช้า หลังจากตื่นนอนขึ้นมา ถ่ายปัสสาวะให้เรียบร้อย แล้วนั่งพักสัก 10 นาที แล้ววัดความดัน โดยอย่าเพิ่งออกกำลัง หรือทานอะไรทั้งสิ้น แต่ถ้าเรามีการทำงาน ออกกำลังหรือทานอาหาร แล้วไปวัดความดัน ผลก็อาจจะได้ไม่เท่าเก่า อาจจะมีส่วนสูงขึ้น หรือเท่ากัน หรือต่ำลงก็แล้วแต่ ปัจจัยสำคัญที่ทำให้คนเรามีความดันโลหิตที่สูงขึ้นคือ เส้นเลือดของเราแข็งตัวขึ้น (Arteriosclerosis) ซึ่งจะเจอจากการมีอายุสูงขึ้น การมีไขมัน หรือเบาหวาน คนสูบบุหรี่ คนอ้วน พวกนี้ก็จะทำให้เส้นเลือดแข็งตัวเร็วขึ้น ก็จะเกิดความดันโลหิตสูงขึ้นได้ ซึ่งพอสูงขึ้นก็จะทำอันตรายต่ออวัยวะสำคัญต่างๆ ของร่างกาย เช่น มีเลือดแตกในสมอง หรืออุดตัน มีเส้นเลือดที่จอภาพของตาแตก มีโรคหัวใจ มีโรคไต หรือเส้นเลือดแข็งตัว

          ดังนั้น เริ่มแรกของการทำให้ความดันโลหิตไม่สูง ก็ได้แก่ การรับประทานอาหารที่ถูกต้อง มีการออกกำลังที่พอเหมาะ หลีกเลี่ยงเรื่องบุหรี่ แต่ถ้าเป็นความดันโลหิตสูงแล้ว ก็ต้องไปหาหมอ หายาลดความดันมารับประทาน และต้องเข้าใจว่าความดันโลหิตสูง เป็นโรคที่ถ้าเป็นแล้วจะไม่หายขาด ต้องดูแลตลอดไป

             เมื่อใดก็ตามที่เราวัดความดันโลหิตที่แขนของเรา แล้ววัดได้มากกว่า 140/90 ถือว่าเป็นความดันโลหิตสูงทั้งสิ้น 140 คือ เราเรียกว่าตัวบนหรือซิสโตลิก คือ ความดันตอนหัวใจบีบตัว ถ้าสูงกว่า 140 ถือเป็นความดันโลหิตสูง 90 คือ ตัวล่างหรือไดแอสโตลิก คือความดันตอนที่หัวใจคลายตัว สูงกว่า 90 ถือเป็นความดันโลหิตสูงทั้งสิ้น

              ความดันโลหิตสูง ควรจะหาสาเหตุว่าเกิดมาจากอะไร โดยเฉพาะคนอายุน้อยๆ อาจจะเกิดจากต่อมหมวกไตทำงานมากกว่าปกติ เป็นต้น หรืออาจจะมีโรคคอพอกเป็นพิษ แต่ถ้าในคนสูงอายุมักจะเกิดจากโรคเส้นเลือดแข็งตัว (Arteriosclerosis) ซึ่งเส้นเลือดแข็งตัวมักจะเกิดจากคนอ้วน, เบาหวาน, ไขมันโลหิตสูง, คนสูบบุหรี่ เป็นต้น ดังนั้นถ้าเราหลีกเลี่ยงสาเหตุของเส้นเลือดแข็งตัวได้ เช่น ทานอาหารที่มีคุณประโยชน์ ออกกำลังพอสมควร ไม่สูบบุหรี่ ก็จะทำให้การแข็งตัวของเส้นเลือดช้าลง ผลก็จะทำให้เกิดความดันโลหิตสูงได้ยากขึ้น

               ความดันโลหิตสูง ทำให้เกิดปัญหาหลายชนิด เช่น โรคของหลอดเลือดสมองอุดตันหรือแตก, โรคของเส้นเลือดหัวใจอุดตันทำให้เกิดหัวใจวาย, โรคเส้นเลือดในตาแตก, โรคไตวาย, โรคแขนขาขาดเลือดไปเลี้ยง เลือกรับประทานอาหารที่เป็นผัก, ผลไม้, ออกกำลังกาย, ไม่สูบบุหรี่, อย่าทำให้อ้วน จะทำให้ชีวิตของเรายืนยาวขึ้นอย่างแน่นอน