ไข้หวัดใหญ่เป็นโรคที่หลายคนอาจมองว่าเป็นเพียงอาการไข้ ไอ เจ็บคอ หรือปวดเมื่อยตามตัว แต่ในความเป็นจริง โรคนี้สามารถทำให้อาการรุนแรงขึ้นได้ โดยเฉพาะในเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ และผู้ที่มีโรคประจำตัวบางกลุ่ม การฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่จึงไม่ใช่แค่การลดโอกาสป่วย แต่เป็นการลดความเสี่ยงของการป่วยหนัก การนอนโรงพยาบาล และภาวะแทรกซ้อนที่อาจกระทบต่อคุณภาพชีวิต
สำหรับผู้ที่กำลังวางแผนดูแลสุขภาพของตัวเองหรือคนในครอบครัว โรงพยาบาลเชียงใหม่รามมีบริการวัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่ทั้งแบบมาตรฐาน 4 สายพันธุ์ และวัคซีนชนิด High Dose สำหรับผู้สูงอายุ เพื่อให้เหมาะกับช่วงวัยและระดับความเสี่ยงของแต่ละคน
วัคซีนไข้หวัดใหญ่ช่วยกระตุ้นให้ร่างกายสร้างภูมิคุ้มกันต่อเชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ที่คาดว่าจะระบาดในแต่ละปี แม้วัคซีนจะไม่สามารถป้องกันการติดเชื้อได้ทั้งหมด แต่ช่วยให้ร่างกายมีภูมิคุ้มกันพร้อมรับมือมากขึ้น หากได้รับเชื้อหลังฉีดวัคซีน อาการมักมีแนวโน้มรุนแรงน้อยลงเมื่อเทียบกับผู้ที่ไม่ได้รับวัคซีน
การฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่เหมาะกับคนที่ต้องพบเจอผู้คนจำนวนมาก เช่น คนทำงานในออฟฟิศ นักเรียน นักศึกษา ผู้ที่เดินทางบ่อย หรือสมาชิกในครอบครัวที่อยู่ร่วมกับเด็กเล็กและผู้สูงอายุ เพราะไข้หวัดใหญ่สามารถแพร่กระจายผ่านละอองฝอยจากการไอ จาม หรือสัมผัสสารคัดหลั่งได้ง่าย
เมื่อติดเชื้อ อาการที่พบได้บ่อย ได้แก่ ไข้สูง ปวดเมื่อยตามตัว หนาวสั่น ไอ เจ็บคอ อ่อนเพลีย และบางรายอาจมีอาการนานหลายวัน การมีภูมิคุ้มกันจากวัคซีนจึงช่วยลดผลกระทบต่อการทำงาน การเรียน และการใช้ชีวิตประจำวันได้
ในกลุ่มเสี่ยง ไข้หวัดใหญ่อาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อน เช่น หลอดลมอักเสบ ปอดอักเสบ ไซนัสอักเสบ หรือทำให้โรคประจำตัวเดิมกำเริบ โดยเฉพาะผู้ป่วยโรคหัวใจ โรคปอดเรื้อรัง เบาหวาน โรคไต หรือผู้ที่มีภูมิคุ้มกันต่ำ
สำหรับผู้สูงอายุและผู้ที่มีโรคระบบทางเดินหายใจ ภาวะแทรกซ้อนอย่างโรคปอดอักเสบ เป็นสิ่งที่ควรระวังเป็นพิเศษ เพราะอาจทำให้อาการทรุดลงได้เร็ว การฉีดวัคซีนจึงเป็นหนึ่งในวิธีลดความเสี่ยงที่ควรพิจารณาก่อนเข้าสู่ช่วงที่โรคระบาดมากขึ้น
หลังฉีดวัคซีนแล้วยังมีโอกาสเป็นไข้หวัดใหญ่ได้ เพราะสายพันธุ์ของเชื้อไวรัสอาจเปลี่ยนแปลง และภูมิคุ้มกันของแต่ละคนตอบสนองต่อวัคซีนไม่เท่ากัน อย่างไรก็ตาม จุดสำคัญของวัคซีนคือการช่วยลดความรุนแรง ลดโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อน และลดความเสี่ยงของการต้องนอนโรงพยาบาล
ดังนั้น แม้จะฉีดวัคซีนแล้ว ยังควรดูแลสุขอนามัยร่วมด้วย เช่น ล้างมือบ่อย ๆ พักผ่อนให้เพียงพอ สวมหน้ากากเมื่ออยู่ในพื้นที่แออัด และหลีกเลี่ยงการใกล้ชิดผู้ที่มีอาการป่วย
วัคซีนไข้หวัดใหญ่เหมาะสำหรับคนทั่วไปที่ต้องการลดความเสี่ยงจากการป่วย โดยเฉพาะผู้ที่มีโอกาสรับเชื้อได้ง่าย หรืออยู่ใกล้ชิดกับกลุ่มเสี่ยง การฉีดวัคซีนเป็นประจำทุกปีช่วยให้ร่างกายมีภูมิคุ้มกันสอดคล้องกับสายพันธุ์ที่เปลี่ยนแปลงในแต่ละฤดูกาล
คนทั่วไป โดยเฉพาะวัยทำงาน นักเรียน นักศึกษา ผู้ที่เดินทางบ่อย หรือทำงานพบปะผู้คนจำนวนมาก เพราะมีโอกาสรับเชื้อและแพร่เชื้อไปยังคนใกล้ชิดได้
เด็กเล็ก เนื่องจากระบบภูมิคุ้มกันยังพัฒนาไม่เต็มที่ หากติดเชื้ออาจมีไข้สูง อ่อนเพลีย กินได้น้อย หรือมีภาวะแทรกซ้อนได้ง่าย
ผู้สูงอายุ โดยเฉพาะผู้ที่มีอายุ 65 ปีขึ้นไป เพราะภูมิคุ้มกันลดลงตามวัย และมักมีโรคประจำตัวร่วมด้วย เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง โรคหัวใจ หรือโรคปอดเรื้อรัง
หญิงตั้งครรภ์ เนื่องจากเมื่อติดไข้หวัดใหญ่อาจมีความเสี่ยงต่ออาการรุนแรงมากกว่าคนทั่วไป การฉีดวัคซีนควรอยู่ภายใต้คำแนะนำของแพทย์ เพื่อเลือกช่วงเวลาที่เหมาะสมและปลอดภัย
เชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่มีการเปลี่ยนแปลงสายพันธุ์ได้เป็นประจำ วัคซีนที่ใช้ในแต่ละปีจึงถูกปรับให้เหมาะกับสายพันธุ์ที่คาดว่าจะระบาดในช่วงนั้น การฉีดวัคซีนปีละครั้งช่วยให้ภูมิคุ้มกันของร่างกายมีความพร้อมมากขึ้นก่อนเข้าสู่ฤดูกาลระบาด
อีกเหตุผลสำคัญคือระดับภูมิคุ้มกันหลังฉีดวัคซีนจะค่อย ๆ ลดลงเมื่อเวลาผ่านไป หากเว้นการฉีดนานเกินไป ภูมิคุ้มกันอาจไม่เพียงพอต่อการป้องกันโรคในปีถัดไป
หลังฉีดวัคซีน ร่างกายต้องใช้เวลาสร้างภูมิคุ้มกัน โดยทั่วไปจึงควรวางแผนฉีดก่อนช่วงที่โรคเริ่มระบาดมากขึ้น การฉีดเป็นประจำทุกปีเหมาะกับทั้งคนทั่วไปและกลุ่มเสี่ยง โดยเฉพาะผู้สูงอายุ เด็กเล็ก และผู้มีโรคประจำตัว
เนื้อหาเรื่องโรคไข้หวัดใหญ่ จึงมักเน้นทั้งการป้องกันด้วยวัคซีนและการดูแลสุขภาพร่วมกัน เพราะวัคซีนเป็นเพียงหนึ่งส่วนของการลดความเสี่ยง ไม่ใช่การป้องกันแบบสมบูรณ์ร้อยเปอร์เซ็นต์
โดยทั่วไป วัคซีนไข้หวัดใหญ่ควรฉีดปีละ 1 ครั้ง เพื่อให้สอดคล้องกับสายพันธุ์ที่เปลี่ยนแปลงในแต่ละปี หากเพิ่งมีไข้หรือมีอาการเจ็บป่วยเฉียบพลัน ควรรอให้อาการดีขึ้นก่อนเข้ารับวัคซีน และแจ้งประวัติสุขภาพให้บุคลากรทางการแพทย์ทราบทุกครั้ง
สำหรับผู้ที่ต้องฉีดวัคซีนชนิดอื่นในช่วงใกล้กัน ควรปรึกษาแพทย์หรือเจ้าหน้าที่ก่อน เพื่อพิจารณาระยะห่างที่เหมาะสมตามชนิดวัคซีน อายุ โรคประจำตัว และประวัติการแพ้วัคซีนเดิม
วัคซีนไข้หวัดใหญ่แบบมาตรฐานและแบบ High Dose มีเป้าหมายเดียวกันคือช่วยกระตุ้นภูมิคุ้มกันต่อเชื้อไข้หวัดใหญ่ แต่ต่างกันที่ปริมาณสารกระตุ้นภูมิคุ้มกันและกลุ่มผู้รับวัคซีนที่เหมาะสม การเลือกชนิดวัคซีนจึงควรพิจารณาจากอายุ ความเสี่ยง และคำแนะนำของแพทย์
วัคซีนแบบมาตรฐานเหมาะกับคนทั่วไปที่ต้องการป้องกันไข้หวัดใหญ่ประจำปี รวมถึงผู้ที่ไม่มีข้อห้ามในการฉีดวัคซีน เป็นตัวเลือกที่ใช้กันอย่างแพร่หลายสำหรับการดูแลสุขภาพเชิงป้องกัน
สำหรับผู้ที่ต้องการวางแผนฉีดรายปี โรงพยาบาลเชียงใหม่รามมีแพ็กเกจวัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่ 4 สายพันธุ์ ราคา 900 บาทต่อ 1 เข็ม เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการเสริมภูมิคุ้มกันก่อนเข้าสู่ช่วงระบาด
วัคซีนไข้หวัดใหญ่ High Dose เหมาะสำหรับผู้ที่มีอายุ 65 ปีขึ้นไป เพราะเป็นช่วงวัยที่ภูมิคุ้มกันตอบสนองต่อวัคซีนลดลงเมื่อเทียบกับคนวัยหนุ่มสาว วัคซีนชนิดนี้จึงถูกออกแบบให้กระตุ้นภูมิคุ้มกันได้มากขึ้น เพื่อช่วยลดความเสี่ยงของอาการรุนแรงและภาวะแทรกซ้อน
สำหรับครอบครัวที่กำลังดูแลผู้สูงอายุ การเลือกวัคซีนไข้หวัดใหญ่ High Dose สำหรับผู้สูงอายุ ควรพิจารณาร่วมกับแพทย์ โดยเฉพาะผู้ที่มีโรคประจำตัว ใช้ยาประจำ หรือเคยมีประวัติแพ้วัคซีนมาก่อน
โรงพยาบาลเชียงใหม่รามมีแพ็กเกจวัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่ 4 สายพันธุ์ ราคา 900 บาทต่อ 1 เข็ม เหมาะสำหรับคนทั่วไปที่ต้องการฉีดวัคซีนประจำปีเพื่อช่วยลดความเสี่ยงของการป่วยและอาการรุนแรง
สำหรับผู้สูงอายุ 65 ปีขึ้นไป มีแพ็กเกจวัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่ High Dose แบบ 2 เข็ม ราคา 4,800 บาท เหมาะสำหรับครอบครัวที่ต้องการวางแผนดูแลผู้สูงอายุร่วมกัน โดยราคาดังกล่าวควรตรวจสอบเงื่อนไขแพ็กเกจกับโรงพยาบาลอีกครั้งก่อนเข้ารับบริการ
หลังฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ อาจมีอาการข้างเคียงเล็กน้อย ซึ่งมักหายได้เองภายในไม่กี่วัน โดยอาการเหล่านี้เป็นปฏิกิริยาของร่างกายจากการกระตุ้นภูมิคุ้มกัน ไม่ได้หมายความว่าผู้รับวัคซีนติดไข้หวัดใหญ่จากวัคซีน
อาการทั่วไปที่อาจพบได้หลังฉีดวัคซีน ได้แก่
ปวด บวม แดง หรือรู้สึกเจ็บบริเวณที่ฉีด
มีไข้ต่ำ หรือรู้สึกครั่นเนื้อครั่นตัว
ปวดเมื่อยตามร่างกาย
อ่อนเพลีย หรือรู้สึกไม่สบายตัวเล็กน้อย
อาการส่วนใหญ่มักไม่รุนแรง และสามารถดีขึ้นได้เองเมื่อพักผ่อนให้เพียงพอ
อย่างไรก็ตาม ผู้ที่มีโรคประจำตัว ใช้ยาละลายลิ่มเลือด มีประวัติแพ้ยา หรือเคยแพ้วัคซีนมาก่อน ควรแจ้งแพทย์หรือพยาบาลก่อนฉีดทุกครั้ง เพื่อให้ได้รับคำแนะนำที่เหมาะสมและปลอดภัย
อาการที่ควรรีบพบแพทย์หลังฉีดวัคซีน ได้แก่
หายใจลำบาก หรือแน่นหน้าอก
หน้าบวม ปากบวม หรือลำคอบวม
มีผื่นลมพิษขึ้นทั่วตัว
เวียนศีรษะมาก หน้ามืด หรืออ่อนแรงผิดปกติ
มีอาการผิดปกติรุนแรงหลังฉีดวัคซีน
แม้อาการแพ้รุนแรงจะพบได้น้อย แต่หากมีอาการผิดปกติควรรีบพบแพทย์ทันที เพื่อประเมินอาการและรับการดูแลอย่างเหมาะสม
